मराठी कथा - Marathi Stories

 “मला तुमचा चेहरा आठवायचा आहे जेणेकरून मी तुम्हाला स्वर्गात भेटेन तेव्हा मी तुम्हाला ओळखू शकेन आणि पुन्हा एकदा धन्यवाद देऊ शकेन." जेव्हा भारतीय अब्जाधीश रतनजी टाटा यांना एका रेडिओ प्रेजेंटरने टेलिफोन मुलाखतीत विचारले: "सर, तुम्हाला जीवनात सर्वात जास्त आनंद झाला ,  ती आठवण सांगाल का"? रतनजी टाटा म्हणाले: "मी जीवनात आनंदाच्या चार टप्प्यांतून गेलो आणि शेवटी मला खऱ्या आनंदाचा अर्थ समजला." पहिला टप्पा संपत्ती आणि संसाधने जमा करण्याचा होता. पण या टप्प्यावर मला हवा तसा आनंद मिळाला नाही. मग मौल्यवान वस्तू गोळा करण्याचा दुसरा टप्पा आला. पण या गोष्टीचा परिणामही तात्पुरता असतो आणि मौल्यवान वस्तूंची चमक फार काळ टिकत नाही हे मला जाणवलं. त्यानंतर महत्वाचा तिसरा टप्पा आला. तेव्हा भारत आणि आफ्रिका या देशातील 95% डिझेलचा पुरवठा माझ्याकडे होता. भारत आणि आशियातील सर्वात मोठ्या स्टील कारखान्याचा मी मालकही होतो. पण इथेही मला कल्पनेतला आनंद मिळाला नाही. चौथा टप्पा होता जेव्हा माझ्या एका मित्राने मला काही अपंग मुलांसाठी व्हील चेअर विकत घेण्यास सांगितले. सुमारे 200 मुले होती. मित्राच्...

*क्षण आनंदाचे* सिकंदर भारत जिंकण्यासाठी आला असता एका निर्भेळ क्षणी एका खेडुत मुलीने त्यास सहजच प्रश्न विचारला, "भारत जिंकल्यावर तुम्ही काय करणार?" तो म्हणाला,"पुढचे देश जिंकीन आणि मजल दरमजल असं जिंकून मी जगज्जेता होईन." "मग काय करणार?" हा प्रश्न पुन्हा त्या मुलीने विचारला. यावर तो म्हणाला,"मग काय, निवांतपणे जगेन." यावर ती मुलगी खुदकन हसत म्हणाली, मग आतापासुनच का निवांत जगत नाहीस? यातुन सिकंदरला काय कळलं माहीत नाही; पण खरंच ही कहाणी बरंच काही सांगुन जाते.आपणही असेच जगण्यातला निवांतपणा घालवून धावपळ करतोय ती पुढे कधीतरी निवांत जगू, या भाबड्या आशेवर. बऱ्याचदा इतरांना मागे टाकण्याच्या नादात आपल्याला आपलं वळण कधी येऊन गेलं, याचं भानही रहात नाही. कितीही वेगाने पळालो तरी आपल्यापुढे कोणीतरी असणारच, कोणाजवळ काहीतरी वेगळे असणारच, कोणालातरी जास्त संधी मिळणारच, कोणाचंतरी वलय आपल्यापेक्षा अधिक असणारच, कोणीतरी आपल्याहुन सुंदर असणारच हे आपण विसरतो. तेव्हा, लक्ष आपल्या स्वाभाविक ध्येयावर आणि जगण्यावर केंद्रित करावं, आपली गती आपल्या प्रक्रुतीला स...

भाऊंच्या मुलीच लग्न झालं...लग्नात लाखो रुपये खर्च झाले.. लग्न झाले... पार पडले.. लग्नात हजार ,दोन हजार लोकं आली.. लांब लांब चे नातेवाईक आले (सुट्या काढून) मुक्कामही केले... भाऊची कॉलर टाईट झाली... वॉर्डातून, गावातून निघतांना वेगळाच आनंद असायचा.... पोरीच्या लग्नानंतरफोवरडे भाऊ जवळपास दोन महिने लग्नाच्याच चर्चा करायचे...(जीवनभराची कमाई लग्नात निछावर करून... आटापिटा करून धुमधडाक्यात भाऊने पोरीचं लग्न लावले)...... मग काय ... चर्चेत एकच .. "२००० लोकं आली,मुंबई, दिल्ली विदेशातून संबंधित नातेवाईक आले.. .... *पाहुनचार* तर बोलायचं कामच नाही..... लग्न आटोपून दोन तीन महिने गेले... पण भाऊ लग्न नाही विसरला...... " *भाऊ आजारी पडला... गेल्या सात दिवसापासून भाऊ ICU मध्ये भरती आहे* " पण... लग्नात आलेल्या २००० लोकांचा कुठं पत्ताच दिसत नव्हता" कुठे गेली ती पाहुनचार करणारी लांब लांब ची माणसं? *भाऊ ने होती नव्हती कमाई लग्नात खर्च केली... कर्जही घेतले..... आणि आता ICU मध्ये भरती आहे सात दिवसाचा ICU चा खर्च ...डॉक्टर सुट्टी देण्याचं नाव घेत नाही....* *भाऊ ची पत्नी व्याजाने पैसे घेत ...

जगणं कोणासाठी  हा असं वागला, तो तसं वागला, कोण कसं वागला या विचारात स्वतःला त्रास करून घेण्यापेक्षा आपण पुढे कसं वागायचं याचा विचार करा. आपण कुठे चुकलो याचा अभ्यास करा. त्यांच्या चुका तिथेच सोडून द्या आणि पुढच्या प्रवासाला सुरूवात करा. या दुनियेत असा एकही मनुष्य नाही ज्याच्या जीवनात दुःख, अडचणी, नाहीत. ज्याने सृष्टी निर्माण केली त्यालाही हे सर्व भोगावं लागलंय. आपण तर साधारण मनुष्य आहोत. सर्व गोष्टी आपल्या मनासारख्या झाल्या पाहिजेत हा आग्रहच माणसाच्या सर्व दुःखाला कारणीभूत ठरतो. कोणाच्या वाईट वागण्याने आपलं काहीही वाईट होत नसतं. मिळतं तेच जे आपण पेरलेलं असतं. आपल्याशी कोण कसही वागेना आपण सगळ्यांशी चांगलंच वागायचं, इतकं चांगलं की विश्वासघात करणारा ही पुन्हा जवळ येण्यासाठी तळमळला पाहिजे, आयुष्याची खरी किंमत तेव्हाच कळते जेव्हा स्वतःच्या जीवनात संघर्ष करण्याची वेळ येते. आयुष्यात कितीही कठीण परिस्थिती आली तरी घाबरून जाऊ नका. फक्त एकच गोष्ट लक्षात ठेवा आपण जिवंत आहोत म्हणजे खूप काही शिल्लक आहे. जी माणसं स्वतःच्या परिस्थितीला स्वतःची ताकद बनवतात ती माणसं आयुष्यात कधीही अपय...

  *मी नसतो तर काय झालं असतं?* एकदा हनुमान प्रभू श्रीरामाला म्हणाले की, अशोक वाटिकामध्ये जेंव्हा रावण रागाच्या भरात तलवार घेऊन सीता मातेला मारण्यासाठी आला तेंव्हा मला वाटले की याच्याकडील तलवार घेऊन याचं डोकं उडवलं पाहिजे, पण तेवढ्यात मंदोदरीने रावणाचा हात धरला. पण मी जर खाली उतरून रावणाचा हात धरला असता तर मला भ्रम झाला असता की, मी नसतो तर काय झालं असतं… अनेकवेळा अनेकांना असाच भ्रम होतो, मलाही वाटलं असतं की मी नसतो तर सीता मातेला कोणी वाचवलं असतं ? पण तुम्ही सीता मातेला वाचवलंच नाही तर वाचवण्याचं काम रावणाच्या पत्नीकडे सोपवलं. तेंव्हा मला समजलं की तुम्हाला ज्याच्याकडून जे कार्य करवून घ्यायचं आहे ते तुम्ही त्याच्याकडूनच करवून घेता. पुढे जेंव्हा त्रिजटा म्हणाली की, लंकेत एक वानर आले आहे, ते लंका जाळून टाकणार आहे. तेंव्हा तर मी चिंतेत पडलो की, प्रभू श्रीरामाने तर आपल्याला लंका जाळण्यासाठी सांगितले नाही. आणि ही त्रिजटा म्हणत आहे तर काय करू ? पण जेंव्हा रावणाचे सैनिक मला मारण्यासाठी आले तेंव्हा मी बचावासाठी काहीच प्रतिकार केला नाही. आणि जेंव्हा बिभीषण येऊन म्हणाला की, दूताला मारणे अनीति आ...

 पंढरपूर येकादशीशी संबंधित कथा पुंडलिक नावाच्या एकनिष्ठ भक्ताच्या आणि भगवान विठ्ठलाशी (भगवान विष्णूचा अवतार) भेट याभोवती फिरते. कथा खालीलप्रमाणे आहे: पुंडलिक हा एक भक्त मुलगा होता जो आपल्या वृद्ध आईवडिलांसोबत पंढरपूर जवळील एका गावात राहत होता. तो त्याच्या आईवडिलांच्या प्रेमासाठी आणि काळजीसाठी ओळखला जात असे. तथापि, कालांतराने, पुंडलिक त्याच्या नवीन मिळालेल्या संपत्ती आणि यशामुळे त्याच्या पालकांबद्दल गर्विष्ठ आणि अनादर करणारा बनला. तो त्यांच्याशी गैरवर्तन करू लागला आणि अनेकदा त्यांच्या गरजांकडे दुर्लक्ष करायचा. एके दिवशी भगवान विठ्ठल ऋषींच्या वेशात भिक्षा मागण्यासाठी पुंडलिकाच्या घरी आले. पुंडलिकाच्या आई-वडिलांना पवित्र पाहुणे आल्याने खूप आनंद झाला आणि त्यांनी ऋषींना अत्यंत आदराने व भक्तिभावाने वागवले. आपल्या आईवडिलांचे वागणे पाहून पुंडलिकाला स्वतःच्या कृतीची लाज वाटली. आपली चूक लक्षात आल्यावर पुंडलिकाने आई-वडील आणि ऋषींची क्षमा मागितली. निःस्वार्थ प्रेम आणि भक्तीचे महत्त्व त्यांना कळले. त्याने ऋषींना आपल्या घरी राहण्याची विनंती केली आणि पुंडलिक अत्यंत भक्तीने त्याची सेवा करतील या अट...

 राजश्री शाहू महाराज, ज्यांना राजर्षी शाहू महाराज म्हणूनही ओळखले जाते, ते 20 व्या शतकाच्या सुरुवातीला भारतातील कोल्हापूर राज्यातील एक प्रमुख समाजसुधारक आणि राज्यकर्ते होते. त्यांचा जन्म 26 जून 1874 रोजी महाराष्ट्रातील खोडद या छोट्याशा गावात झाला. राजश्री शाहू महाराज हे भोसले राजघराण्यातील होते आणि ते कोल्हापूरचे महाराज शिवाजी चौथे यांचे नातू होते. राजश्री शाहू महाराज हे त्यांच्या पुरोगामी आणि सर्वसमावेशक धोरणांसाठी, विशेषत: खालच्या जाती आणि उपेक्षित समुदायांच्या उन्नतीसाठी केलेल्या प्रयत्नांसाठी ओळखले जात होते. त्यांचा सामाजिक समतेवर विश्वास होता आणि त्यांनी जाती-आधारित भेदभाव नष्ट करण्यासाठी काम केले. त्यांच्या राजवटीत, त्यांनी खालच्या जातींचे जीवन सुधारण्यासाठी अनेक सुधारणा अंमलात आणल्या आणि त्यांचे शिक्षण, रोजगाराच्या संधी आणि राजकीय प्रतिनिधित्व यासाठी वकिली केली. सरकारी नोकऱ्या आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये मागासवर्गीयांसाठी आरक्षणाची अंमलबजावणी हे त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान होते. उपेक्षित पार्श्वभूमीतील विद्यार्थ्यांना शिक्षण आणि आधार देण्यासाठी त्यांनी शाळा, महाविद्यालये आणि वस...

 चार वर्षांचा मुलगा त्याच्या सहा वर्षांच्या बहिणीबरोबर बाजारात गेला होता. अचानक त्याच्या लक्षात आले की, त्याची बहीण मागे राहिलेली आहे. तो थांबला आणि त्याने मागे वळून पाहिले. ती एका खेळण्याच्या दुकानासमोर उभी राहिली होती आणि काहीतरी मोठ्या औत्सुक्याने न्याहळत होती. भाऊ आणि बहीण चे निरागस प्रेम - हृदयस्पर्शी आणि प्रेरणादायी कथा     तो माघारी तिच्याजवळ गेला आणि विचारले, तुला काही हवयं का? तिने एका बाहुलीकडे बोट केले. त्या मुलाने एका जबाबदार भावाप्रमाणे ती बाहुली उचलून तिच्या हातात दिली. ती खूप आनंदी झाली होती. दुकानदार हे सगळे पाहात होता. त्या मुलाचे प्रौढासारखे वागणे पाहून तो चकित झाला. मग तो मुलगा काउंटरजवळ आला आणि दुकानदाराला विचारले, ती बाहुली केवढ्याला आहे? तो दुकानदार अनुभवी आणि समंजस होता. त्याने आयुष्यात अनेक पावसाळे पाहिले होते. त्यामुळे त्याने अतिशय प्रेमाने त्या मुलाला विचारले, ठीक आहे, तू किती पैसे देऊ शकतो. समुद्र किनाऱ्यावर गोळा केलेले शिंपले मुलाने खिशातून काढले आणि दुकानदाराला दिले. दुकानदारही जणू काही पैसे मोजत असल्याप्रमाणे ते शिंपले मोजू लागला. मग त्याने म...

 अहिल्यादेवी होळकर, ज्यांना महाराणी अहिल्याबाई होळकर म्हणूनही ओळखले जाते, या भारतीय इतिहासातील एक उल्लेखनीय व्यक्ती होत्या. तिचा जन्म 31 मे 1725 रोजी सध्याच्या महाराष्ट्रातील चोंडी गावात झाला. अहिल्यादेवी होळकर या मराठा साम्राज्याचा एक भाग असलेल्या माळवा राज्याच्या राणी होत्या. अहिल्यादेवी होळकर यांच्या आयुष्याला एक महत्त्वपूर्ण वळण मिळाले जेव्हा तिने होळकर घराण्याचे वंशज खंडेराव होळकर यांच्याशी वयाच्या ८ व्या वर्षी विवाह केला. तथापि, १७५४ मध्ये त्यांच्या पतीचे निधन झाल्यामुळे त्यांचे वैवाहिक आनंद अल्पकाळ टिकला आणि तिला विधवा झाली. वय 29. त्याकाळी प्रचलित सती प्रथेनुसार, विधवांनी त्यांच्या पतीच्या चितेवर आत्मदहन करणे अपेक्षित होते. परंतु अहिल्यादेवी होळकर यांनी तसे करण्यास नकार दिला आणि आपल्या लोकांच्या भल्यासाठी जगणे पसंत केले. तिच्या पतीच्या मृत्यूनंतर, अहिल्यादेवी होळकर यांचे सासरे मल्हारराव होळकर यांनी तिचे अपवादात्मक गुण ओळखले आणि राज्यकारभाराची जबाबदारी स्वीकारण्यास तिला पाठिंबा दिला. अहिल्यादेवींनी आपल्या लोकांप्रती शहाणपण, करुणा आणि समर्पण दाखवून एक सक्षम प्रशासक असल्याचे स...

  बाप" नावाचे सुरक्षित छप्पर.. शब्दांच्या कोंदणात आज मला एका हिऱ्याला बसवायचे आहे स्वतः उन्हात उभे राहून सावली देणाऱ्या या बापावर थोडेसे लिहायचे आहे त्याला अपेक्षा नसते कोणाकडूनच त्याला फक्त देणेच जमते स्वतः साठी जगणे काय असते हेच मुळी त्याला माहित नसते बाप नावाचे हे सुरक्षित छप्पर आयुष्यात फार मोलाचे ठरते हाच बाप जेव्हा पाठीशी असतो तेव्हा खऱ्या अर्थाने कुणाचीच गरज नसते तो फार कमी वेळ घरात असतो डोळ्यांना देखील फार कमी दिसतो आईसारख्या साऱ्या भावना तो मांडून व्यक्त देखील होत नसतो पण जेव्हा जेव्हा मुलं हरतात ना ! तेव्हा आधार देऊन उभे करणारा हाच असतो एका मुलाला तेव्हा खऱ्या अर्थाने बापामधला मित्र भेटतो तो आयुष्यभर खस्ता खातो पण कुटुंबाला काही कमी करत नाही बापाच्या राज्यात अनुभवलेले सुख पुन्हा कधीच भेटत नाही थकले जरी शरीर त्याचे तरी एका कोपऱ्यात बसून तो सारे काही न्याहाळत बसतो आजही तो न बोलताच मुलांचीच काळजी करतांना दिसतो आयुष्यभर कष्ट करून देखील त्याची ओंजळ नेहमी रिकामीच असते खरे सांगायचे तर मुलांच्या सुखातच त्याचे खरे सुख लपलेले असते त्याच्या खांद्यावर बसून फिरण्याच सुख प्रत्येक मुला...

 स्वामी समर्थ, ज्यांना अक्कलकोट स्वामी म्हणूनही ओळखले जाते, ते 19व्या शतकात महाराष्ट्रातील अक्कलकोट शहरात राहणारे एक आदरणीय संत आणि आध्यात्मिक गुरु होते. तो त्याच्या दैवी शक्तींसाठी आणि त्याच्या शिष्यांना उत्थान आणि मार्गदर्शन करण्याच्या क्षमतेसाठी ओळखला जात असे. एकदा रामदास नावाचा तरुण स्वामी समर्थांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी अक्कलकोटला गेला. रामदास त्यांच्या जीवनातील कठीण टप्प्यातून जात होते आणि ते आध्यात्मिक मार्गदर्शनाच्या शोधात होते. त्यांनी स्वामी समर्थांनी केलेल्या चमत्कारांबद्दल ऐकले होते आणि त्यांच्या दैवी अस्तित्वावर त्यांची गाढ श्रद्धा होती. जेव्हा रामदास आश्रमात आले तेव्हा त्यांना स्वामी समर्थ शांत बसलेले दिसले, शांतता आणि बुद्धीचे तेज पसरवत होते. रामदास आदराने त्यांच्याकडे आले आणि त्यांचे त्रास आणि कोंडी सांगितली. त्याने आपले हृदय ओतले, त्याच्या समस्यांचे मार्गदर्शन आणि उपाय शोधले. स्वामी समर्थांनी धीराने रामदासांचे म्हणणे ऐकले आणि नंतर त्यांच्या डोळ्यात करुणेने पाहिले. ते म्हणाले, "रामदास, तुमच्यासमोर येणारी आव्हाने ही तुमच्या जीवनाच्या प्रवासाचा एक भाग आहेत. त्यांना धैर...

एका वसतीगृहामध्ये उपमा रोज १०० विद्यार्थ्यांना दिला जायचा. 100 विद्यार्थ्यांपैकी 80 विद्यार्थ्यांनी उपमा नको म्हणून विरोध केला व दररोज वेगवेगळे टिफिन देण्याची तक्रार केली. पण, रोज २० विद्यार्थ्यांना उपमा खायला आनंद व्हायचा. 80 विद्यार्थ्यांना उपमा वगळता दुसरे काहीतरी हवे होते. नेहमीच मुलांच्या तक्रारी येत असल्यामुळे नवीन सर्वांच्या आवडीचा पदार्थ देण्याचे वस्तीग्रह आणि ठरवले मग वॉर्डनने मतदानाची व्यवस्था केली. ज्या टिफिनला बहुमत प्राप्त होईल, तो टिफिन देण्याचे ठरविण्यात आले. उपमा हव्या असलेल्या 20 विद्यार्थ्यांनी उपमाच हवा म्हणून तातडीने मतदान केले. उर्वरित 80 विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या आवडीनुसार मतदान केले. *पदार्थानुसार मतदान %* *18%: मसाला डोसा* *16%: आलू पराठा आणि दही* *14%: रोटी आणि सबजी* *12%: ब्रेड आणि बटर* *10%: नूडल्स* *10%: इडली सांबार* *20%:उपमा* वरील प्रमाणे मुलांनी मतदान केले. याचा परीणाम असा झाला कि, मतदानाच्या पद्धतीनुसार आणि बहुमतानुसार, उपमाच सुरू ठेवण्यात आला. धडा: जोपर्यंत 80% लोकसंख्या स्वार्थी, विभाजित आणि विखुरलेली राहील, 20% लोक 80 % वर राज्य करतील. संघटन का महत्...

 "एकेकाळी, एका छोट्या गावात रवी नावाचा एक तरुण मुलगा राहत होता. तो गरीब कुटुंबातून आला होता, पण त्याची मोठी स्वप्ने आणि आकांक्षा होत्या. रवीने आपल्या कुटुंबात समृद्धी आणि आनंद आणण्याचा निर्धार केला होता. एके दिवशी, रवीने फिनिक्स नावाच्या पौराणिक पक्ष्याची कथा ऐकली. असे म्हटले जाते की फिनिक्समध्ये राखेतून उठण्याची आणि आकाशात उंच भरारी घेण्याची शक्ती होती. कथेने प्रेरित होऊन, रवीने फिनिक्समध्ये स्वतःचे प्रतिबिंब पाहिले. त्याचा असा विश्वास होता की त्याच्यातही त्याच्या परिस्थितीपेक्षा वर जाण्याची क्षमता आहे. अटल निर्धाराने, रवीने आत्म-सुधारणेचा प्रवास सुरू केला. अनेक आव्हाने आणि अडथळ्यांचा सामना करूनही त्यांनी कधीही आशा सोडली नाही. रवीने रात्रंदिवस मेहनत करून अभ्यास केला, नवीन कौशल्ये शिकली, ज्ञान संपादन केले. शिक्षण आणि ज्ञान हे यशाचे दरवाजे उघडण्याच्या चाव्या आहेत हे त्यांना माहीत होते. जसजशी वर्षे सरत गेली तसतसे रवीच्या कष्टाचे फळ मिळाले. त्याने एका प्रतिष्ठित विद्यापीठात शिष्यवृत्ती मिळविली, जिथे त्याने आपल्या अभ्यासात उत्कृष्ट कामगिरी केली. रवीच्या चिकाटी आणि समर्पणाने एका प्रसिद...

  एका खेड्यात एका राजकीय पुढाऱ्याचं भाषण होतं . पुढारी महाशय वीस - पंचवीस मैल जीपचा प्रवास करून सभेच्या जागी गेले . तर तिथे भाषण ऐकायला एकच शेतकरी होता . त्याला पाहून पुढारी निराशेनं म्हणाला , " तू एकटाच तळमळीचा माणूस निघालास , पण आता मी भाषण करू की नको ?" शेतकरी म्हणाला , " साहेब , माझ्या गोठ्यात वीस बैल आहेत . त्याना मी चारा दयायला गेलो आणि तिथं एकच बैल असला , तर बाकीचे एकोणीस बैल नाहीत म्हणून मी त्याला उपाशी ठेवायचं का ?" त्याच्या या मार्मिक उत्तरावर पुढारी महाशय खुश झाले . त्यानी चांगले दीड तास भाषण ठोकून त्या एकुलत्या एक श्रोत्याला हैराण केलं . भाषण संपल्यावर पुढारी म्हणाले , " तुझी बैलाची उपमा मला फार आवडली . माझं भाषण कसं झालं ?" शेतकरी म्हणाला , " साहेब , एकोणीस बैल गैरहजर असले , म्हणून वीस बैलांचा चारा एका बैलाला घालु नये , एवढी अक्कल मला आहे , पण ती तुम्हाला नाही ...!" तात्पर्य :- शेतक - यांना मुर्ख समजू नये . ...